Şehir ruhu, kardeşlik ve şiir

Şehir, bilimin, felsefenin ve sanatın, kısaca kültürün ve medeniyetin oluştuğu yerdir; göçebelikten kurtulmanın, toprağa bağlanmanın ileri aşamasıdır.

Şehir, birliğin, düzenin ve ortak bilincin kazanıldığı yerdir.

Şehir, dini, tarihiyle, eğitimiyle, kütüphaneleriyle, güvenliğiyle, adalet sistemiyle, bir düzeni, ahlak ve hukuku ifade eder; tabii ki, incelmiş davranış birimlerini, edebi, geleneği göreneği de.

Gün görmüş, kişilik ve kimlik sahibi insanlar, kadim dünyadaki şehirlerde hemen belli olurdu.

Peygamber, Medeniyet Ve Millet

Bir şehirli olmak, güvenli ilişki, kişilik ve kimlik sahibi olmak demektir. Şehir, insanın aidiyet, bağlanma ve mensubiyet ihtiyaçlarını karşılar her şeyden önce.

Şehri oluşturan tarih, dil, din ve gelenek gibi unsurlar, kültürü ve medeniyeti de oluşturan unsurlardır.

Medeniyet ve millet, peygamberler tarafından vahye, akla ve tarihi tecrübeye dayalı olarak kurulur.

‘Medeniyet’, şehri kurarken, bir kitleyi, bir halkı, tam anlamıyla ‘millet’ yapar. Millet, medeniyet sayesinde teşkilatlanıp ‘devlet’ olur.

Şehir ve Şiir

Şehir ve şiir ilişkisini incelemek, temelde şiir ve mekân, şiir ve kültür ilişkisini incelemektir; şiirin oluşumunda şehrin, şehrin oluşumunda şiirin etkisini incelemektir.

Ama bütün bunlar, şiirin taşrada, köyde, kırsal kesimde olmayacağı anlamına gelmez. Şiir, şair neredeyse oradadır.

Şiirin vatanı, şairin gönlüdür, benliğidir. O, bir hapishanede de olsa, ölümsüz eserler üretebilir.

Bir kültür ortamı olarak şehir, pek çok yönden şiir için uygun bir ortamıdır.

Şair şiiri, şehir de şairi doğurur, besler, büyütür, olgunlaştırır. Bunu şiirin kökenine de indirebiliriz. Şiir, dünyayı, insanı ve evreni anlamada, bilim ve felsefe yokken de vardı.

Dolayısıyla o, insanın deneyim, birikim bilgi ve düşüncesini ifade etme araçlarından biri olarak, hikmetin, bilgeliğin ilk ifade biçimini de oluşturur.

Büyük Devlet, Medeniyet ve Şiir

Şiir, tarihi, şehri kuran, yasaları koyan ve geliştiren bilincin içinde durur; hatta bu bilinci oluşturan yapıdadır.

Güçlü bir medeniyet ortaya koyabilmek için kültürel, ekonomik, siyasi ve askeri güce sahip bir devlet organizasyonuna ihtiyaç duyulur.

Büyük devlet olmak demek, bir medeniyet kurabilmek demektir; bir devletin tarihe silinmez izler bırakması, ancak kapsayıcı, estetik ve evrensel bir medeniyet birikimi inşa etmesiyle mümkündür.

Medeniyet, bir toplumun olgunluk aşamasıdır; bu yüzden başka toplumların medeniyeti taklid edilemez.

Millet, devlet ve medeniyet, beden ve ruh demektir; birbirini besleyen ve şekillendiren ayrılmaz bir bütündür.

Medeniyet, Millet ve Devlet

Tarihsel süreçte medeniyet, millet ve devlet ilişkisinin temel dinamikleri şu şekilde özetlenebilir:

1.Devlet, koruyucu ve sınır çizici güçtür. Devlet, medeniyetin değerlerini (bilim, sanat, ahlak ve hukuk) dış tehditlere karşı korur ve bu değerlerin geniş coğrafyalara yayılması için gereken güvenli ortamı sağlar;

2. evrensel sentezdir; büyük devletler, sınırları dahilindeki farklı dinleri, dilleri ve ırkları bir araya getirerek zengin ve kapsayıcı bir kültür sentezi oluşturur;

3.kalıcılık ve miras demektir; siyasi yapılar (devletler) yıkılsa dahi, geride bıraktıkları kapsamlı medeniyet eserleri (mimari, felsefe, edebiyat) insanlığa miras olur.

Şehir Ruhu ve Şiir

Şehir, her zaman bir toplumsal bilinç durumudur. Şehir, psikososyal bir durum, en çok ruhla ilgili bir durumdur.

Şehir belli bir ruh kazandığı zaman orada yaşayan halka bir kimlik kazandırabilir, gerçek şiiri ortaya çıkarabilir.

Şehir ruhunu hakikate bağlılık, kardeşlik ve dayanışmadan alır. Gerçek kardeşlik, ruhu olan şehirlerde ümmet şuuruna erişildiği zaman kazanılır. Ümmet fikrini, ümmet şuurunu yaşayan milletler kardeşlik şiirini yazabilirler.

Zulüm ve haksızlıklar karşısında direnebilenler, kardeşlik şiirini seslendirebilirler. Ümmet olamadığımız zaman kardeşliğimizi de geliştirip koruyamayız.

Bir şehrin gerçek sermayesi ve gücü kardeşlik ve şiirdir. Kardeşliğin, paylaşmanın, yardımlaşmanın ve dayanışmanın olmadığı şehirlerde şiir yazılamaz..

Mustafa Yürekli / Haber7