1. HABERLER

  2. AFRİN VE MÜNBİÇ DOSYASI

  3. Para babalarının para babası!
Para babalarının para babası!

Para babalarının para babası!

Goldman Sachs, son 15 yıldaki bütün ekonomik balonlarda yükseliş yaşadı. Milyonların hayatını karartan ??.com balonu?? da, ??emtia balonu?? da, ??konut...

A+A-

Goldman Sachs, son 15 yıldaki bütün ekonomik balonlarda yükseliş yaşadı. Milyonların hayatını karartan ??.com balonu?? da, ??emtia balonu?? da, ??konut balonu?? da Goldman Sachs?a yaradı.

Broad Sokağı?ndaki 85 numaralı gökdelen, New York?un Finans Bölgesindeki  sokakları dolduran, ??Wall Street?i de görelim, New York Borsası?nı da görelim?? turistlerinin bile dikkatini çekmeyen sıradanlıkta bir bina.

Ancak, Manhattan adasının güney ucuna en fazla 100 metre uzaklıktaki bu binanın kapısından içeri, ?Wall Street koyusu? takım elbiseleriyle girip çıkanlar, hiç de sıradan insanlar değil. Siyah limuzinlerden inerek ardı ardına hızla binaya giriyorlar. Görüntülerinden etkileniyorsunuz da, ??nedir bu bina, kim bu adamlar, kadınlar??? sorusuna en küçük bir cevap yok. Koca gökdelenin giriş kapısının üstünde kocaman bir ??85?? numarası, birkaç Amerikan bayrağı.. O kadar?

Bir tek tabela yok, hemen ana kapının arkasındaki resepsiyon bölümünde hiçbir isim yazmıyor. Kapı önündeki silahlı korumalara, ??nedir bu bina??? derseniz, ?bu kadar merak sağlığa zarar? bakışından başka cevap alamazsınız.

Bütün bu gizemin bir sebebi var; Bu binada para var. Hem de çok!

The Times gazetesinden John Arlidge?in tabiriyle, bu bina, ??küresel kapitalizmin bu güne kadar kurduğu en görkemli para kazanma makinesi??. Devletlerden daha güçlü bir politik güç. İçeri girip çıkan bütün bu teşkilatın yöneticileri, birçok ülkeden daha fazla paraya sahipler. Kendilerine ??rainmakers? rainmakers?? deniyor. Yani para babalarının para babası?

1 trilyon dolar civarında varlığa doğrudan hükmediyor burası. Yıllık karı on milyarlarca doları buluyor ve liberal bir şekilde bu parayı aralarında pay ediyorlar. Bankanın 30 bin finans elemanının ortalama yıllık maaşı 800 bin dolara yakın. İkramiyeler hariç aylık maaşları ortalama 70 bin dolar civarında. Ancak bu ortalama maaş? Üst kademede çalışanlar yılda onlarca milyon dolar para kazanıyor. Daha 40 yaşına gelmeden hepsi dolar milyoneri oluyor. Çoğu işi bırakıyorlar ve ABD?deki kilit politik kurumlara, adaylıklara paraşütle iniş yapıyorlar. İşte deminden beri bahsettiğim rakamları da aşan gücün önemli bir kısmı da bu işleyişten geliyor.

Kıymetli mektup dostlarım, Broad Sokağı 85 numaraya hoşgeldiniz! Burası Goldman Sachs?ın merkezi. 

Hani hakkında küçük bir soruşturma ve suç duyurusu yapıldı diye birkaç gündür dünya borsalarının alt üst olmasına yol açan banka.

1869 senesinde Alman Yahudisi Marcus Goldman tarafından kurulan bu yatırım bankası, Wall Street?in en güçlü en derin enstitüsü konumunda. Dünyanın neresinde olursanız olun, küresel finans ilişkilerinin biraz derinine dalacağınız her yerde Goldman?ın ağlarıyla karşılaşırsınız. New York?ta, Londra?da, Moskova?da, Şanghay?da, Tokyo?da? 

??Hadi Goldman tamam da Sachs ne iş?? diye aklınıza gelebilir. Bir başka Bavyera Yahudisi olan Samuel Sachs önce Marcus?un kızını aldı sonra da 1882 senesinde bankasına ortak oldu. Bankanın adı da Goldman Sachs oldu.

Ancak, Amerikan devleti başta olmak üzere uluslararası sistemdeki gücü nedeniyle banka ?Government Sachs? lakabıyla anılıyor. Bu lakap Goldman Sachs?ı bir deve dönüştüren Sidney Weinberg sayesinde yerleşiyor. 20?nci yüzyılın başında bankaya temizlik işçisi olarak giren Sidney Weinberg, 15 yıl içinde bu finans devinin ortağı olacak kadar yükseldi. 1929 buhranından sonra bankanın zor günlerinde üstlendiği patronluğu ise, 23 Temmuz 1969 günü ölünceye kadar tam 39 yıl boyunca sürdürdü.

Brooklynli ultra ortodoks Yahudi bir ailenin çocuğu olan Sidney Weinberg, finans dünyasında ??Mr. Wall Street?? olarak anılan kişinin ta kendisi. İkinci Dünya Savaşının sürdüğü 1940?lı yıllarda kurulan Savaş Üretim Kurulunun başkanlığını da üstlendi. Bu dönem, Goldman Sachs çalışanlarının parayı şirkette kazanıp sonra da bu parayla politikada yükselme geleneklerini başlattıkları dönem aynı zamanda.

Sonrası çorap söküğü gibi geldi. Örneğin, Bill Clinton?un ABD Hazine Bakanlığını emanet ettiği Robert Rubin, uzun yıllar Godlman Sachs?a çalışmış ve 2 yıl da patronluğunu yapmıştı. Sonrasında 8 yıl ABD Hazinesini yönetti. Cumhuriyetçi Partili Bush seçimi kazanıp ABD başkanı olduğunda hazineyi bir başka Goldman Sachs CEO?suna Henry Paulson?a emanet etti. Bugünkü Hazine Bakanı Timothy Geithner?in de bankaya çok yakın olduğu biliniyor.

Dünya Bankası başkanı Almanyalı Robert Zoellick de Goldman Sachs yöneticisiydi, New Jersey eski Valisi Jon Corzine da? Dünyanın her yerinde finansçıların ekonomistlerin ayıla bayıla seyrettiği CNBC yapımı Mad Money programının ?mad? sunucusu Jim Cramer da Goldman Sachs insanı, Avrupa Komisyonu eski başkanı ve iki dönem İtalya başbakanı Romano Prodi de? Obama?nın ABD Başkanlığı Dış İstihbarat Danışma Kurulu başkanı Stephen Friedman da? Clintonların çiçeği burnunda damatları Marc Mezvinsky de? 2001 ? 2004 yılları arasında BBC?nin patronluğunu yapan ve aynı zamanda Blair hükümetinin ekonomi danışmanı Gavyn Davies de Goldman Sachs bankeriydi. Şimdiki İngiliz Başbakanı Brown?ın özel danışmanı ve en yakın çalışma yardımcısı Sue Nye de Davies?in eşi.

SEC tarafından haklarında açılan davada kendilerini savunması için kiminle anlaştılar dersiniz? Politico gazetesinde bugün yayınlanan habere göre Barack Obama?nın eski danışmanı Gregory Craig. Yani, her ne kadar Goldman Sachs?ın yaptıklarının yanında çok büyük bir dava olmasa da, ?surda bir gedik açılsın? istemiyorlar. Davaya ?damardan? girecekler.

Amerikan Merkez Bankasının (FED) ana ayağı New York Merkez Bankasıdır. Ve New York Merkez Bankası ile Goldman Sachs tarihçelerine bakanlar çok şaşırır. Nerdeyse ortak tarih gibi. Aynı isimler gidip gelmiş. Oysa ki ??yasalar gereği?? New York Merkez bankası, Goldman Sachs üzerinde murakıp ve denetleyici konumunda?

Goldman Sachs, perde gerisinde olmayı seviyor. Son birkaç yıla kadar da bunda başarılı oldu. Misal, Manhattan?daki hangi Trump Tower?ın önünden geçseniz farkedersiniz. Çünkü altın kaplama kocaman bir Trump tabelası mutlaka asılıdır. Ama bu banka, kendi merkezine bile tabelasını asmıyor.

Goldman Sachs sisteminin içinde biraz yükselmeye başladığınızda ilk muhatap olduğunu propaganda, ??Kamusal alanda gösteriş yapmayın. Zenginliğinizi mümkün olduğu kadar saklayın?? propagandasıdır. Size de tanıdık gelmiştir bu cümle. Evet, banka soygunu filmlerinde soygundan sonra çete reisi genelde üyelere söyler bunu?

Dünyanın bir numaralı finans merkezi olan Manhattan adasına gelen bütün para dalgalarını toplayıp yeniden küreye yayan en büyük itici güç.

Uzun zaman işlerini gayet iyi götürdüler. Politika da hukuk da pek ??rahatsız?? değildi. Bugünlerde hangi vicdanlı politikacının, hangi gerçek hukukçunun ağzını açsanız, Goldman hakkında hiç de iyi şeyler duymazsınız. Ülkeler batıran, aileler batıran hayatlar batıran bir modern zaman tefecisi? Yunanistan?ı iflasın eşiğine getiren krizdeki ana aktör olduğu geçtiğimiz aylarda ortaya çıktı. Yıllar boyunca Yunan hükümetlerine gizli kredi vererek ve bu krediyi de kambiyo geliri gibi göstererek, Yunanistan?ın borçlarını gizlemesine yardımcı oldular. Yunanistan halkı bir borç batağında olduğunu öğrendiğinde artık çok geçti.

Tarihinin en güçlü dönemini yaşıyor. Eşyanın tabiatı gereği insan ürünü her organizasyon gibi tarihinin en büyük gücünü yaşadığı dönemde tarihinin en büyük handikaplarıyla da yüzyüze. Bugüne kadar burnundan kıl aldırmayan, yanına yaklaşılamaz  Lloyd Blankfein, ofisine gazeteciler kabul edip sorularına cevap verme gereği duyuyor. Biliriz, kudretliler medyaya çok fazla konuşmaya başlamışsa, sallanmaya başladıklarının resmidir. 

Bu gazetecilerden biri de işte bu mektubumun özel konuğu John Arlidge. Geçtiğimiz yıl Kasım ayında Goldman Sachs?ın patronu Lloyd Blankfein ile ofisinde görüşmeyi başardı.

Arlidge, yanına girdiğinde kızının doğum günü hediyesi bisiklet desenli bir kravatı olan, elinde kocaman bir kahve fincanıyla güleryüzlü Blankfein ile karşılaştığı anda, ??Herkesin nefret ettiği adam için tuhaf bir görüntü?? duygusuna kapılıyor. Kendi deyişiyle ??Wall Street?in Güneş Tanrısı?? ile 30?ncu kattaki ofisinde koyu bir sohbete başlıyor.

Arlidge, karşısındaki adamın tavırlarından ilk izlenimini yazıyor; ??Şüphesiz Wall Street ve firmasının şansı. Bu adam lanet derecede iyi bir pazarlamacı??.

Blankfein birden ciddileşiyor: ??Biz çok önemliyiz. Şirketlerin sermaya artırmasına yardımcı olarak büyümesine yardım ederiz. Şirketler büyüdükçe refah artar. Bu da daha çok insanın iş bulmasına ve müreffeh yaşamasına hizmet eder. Bu namuslu bir döngüdür??.

Şüphesiz bu döngü en iyi şekilde kendileri için çalışıyor. Blankfein sadece 2007 yılında 68 milyon dolar maaş alarak, Wall Street tarihinin en yüksek maaşlı CEO?su oldu. Kendisi 500 milyon doları aşkın Goldman Sachs hissesinin sahibi.

Central Park West üzerinde 30 milyon dolarlık apartman dairesi, New York sosyetesinin yazlığı Southampton?da devasa köşkü olan bir maaşlı çalışan.

Tartışmalı uygulamalarıyla dünya ekonomisini çökme noktasına getiren bu bankerler, battığında en yakın pencereye yönelip kendini aşağı atan eski zamanların tefecileri gibi değiller.  Soluğu devlet kapılarında aldılar ve kamu hazinesinden açıkça para dilendiler. George Soros bile, Wall Street?in kazandığı büyük karlar, devletin ?gizli hediyesidir?? diyor.

Hem de ne hediye. Amerikan devletinin 2008 yılında sigorta devi AIG?e yatığı 100 milyar doları aşkın yardımın önemli bir kısmının bile Goldman Sachs?ın kasasına  gittiği çok sonra ortaya çıktı. Bush?un ekonomiyi canlandırma paketinden de Goldman Sachs?a milyarlarca dolar para düştü.

Ama, açıktan halkın parasıyla iş yaptıkları bu dönemde bile meşhur ikramiyelerini kısmadılar. Bakın Cuma günü ABD Sermaye Piyasası Kurulu, dolandırıcılık iddiasıyla Goldman Sachs hakkında hukuk davası açtı. Pazartesi günü yani dün Goldman Sachs, yılın ilk çeyreğindeki karından dolayı çalışanlarına 5 milyar dolarlık ikramiye dağıtacığını açıkladı. Lloyd Blankfein muhtemelen  bugün yılın ilk çeyreğinde kazandıkları 11 milyar doların müjdesini basına açıklayacak. Hırs hakikaten de insanın gözünü bürüyor. Tabi bu çılgınlık, Wall Street?i savunmayı neredeyse politik olarak imkansız hale getirmekte.

Şimdi çalışanlarına parayı dağıtan dediğim için sempatik gelebilir. Çalışanlar derken, bankanın finans sistemi içindeki ?nitelikli? dişlilerden bahsediyorum. Yoksa banka, her çalışanına her şirketine dağıtmıyor parayı. Bunu en iyi bilecekler de Burger King çalışanları. Evet dünya fast food devi de bir Goldman Sachs ortaklığı. Çalışanları ve müşterileri ise Amerikanın en fakirleri arasında?

Arlidge?e geri döneyim. ??Blankfein ile konuşmak damarlarında kan yerine para dolaşan bir adamla konuşmak gibi?? diyor.  Belki de bankasındaki herkes gibi... Banka on yıllardır halka açılmış durumda. Artık tek bir kişinin malı değil? Ama Banka yönetimi, işe yeni başlayan herkesi, ?? batarsak beraber batarız?? aile işi beyin yıkama eğitiminden sıkı şekilde geçiriyor. Bu yüzden de sektöre aşina bazı uzmanlar, Goldman Sachs?ı ??zeki eşkiyalar?? ya da ??kurnaz çete?? olarak tanıtıyor. Bazılarına göre ise bir tarikat Goldman Sachs?

Bir eski Goldman Sachs çalışanı Arlidge?e, bu kültürü, ??para takıntılı bir hayat. Her zaman daha fazlası için yer var. Bankadayken, kafasının önüne asılan dünyanın en sulu havucunu yakalayabilmek için deli gibi ilerlemeye çalışan bir eşeğe dönmüştüm. Eğer, daha büyük bir evi, daha büyük bir tekneyi alamıyorsanız bu sistemde sendeliyor düşüyorsunuz. Sürekli daha fazla paraya ulaşmak zorundasınız. Eroin bağımlılığı gibi bir hayat?? sözleriyle tarif ediyor.

Ama işte her yıl dünyanın en iyi üniversitelerinden birçok yeni aday bu hayata girmek için kıyasıya mücadele veriyor. Goldman Sachs, ??en iyiler?? arasında ??en iyileri?? seçiyor. Kalanı Wall Street?in geri kalanına? Bir aday en az 20 mülakattan geçiyor. Ama iş orada bitmiyor. Goldman da esas şu: ??ya yukarı çıkacaksın ya da dışarı.?? Sen de paranın ışığını görmezlerse, üst katlar yerine kendini Broad Sokağında buluyorsun. Her yıl bankanın finans sisteminin yüzde 3-4?ü (Yaklaşık 1500 kişi) Goldman Sachs?tan yolcu oluyor. Bu acımasız sistem kalan zekileri, mum gibi yapıyor.

Peki kalmayı başaranlar? Bunların sistemde kalma süresi ortalama 8 yıl. Hayatları boyunca yetecek parayı daha 30?lu yaşlarında kazanıyorlar ve sonra Abbas yolcu. Ama bu kez kaldırıma değil? ABD ve dünya politikasında, sivil toplum kuruluşlarında, medyada at koşturmaya başlıyorlar. ??Goldman Sachs?ta emeklik yok?? diyor bir çalışanı. ??B.k gibi parayı kazanıp sonra da gitmen gereken yere gidiyorsun??

Goldman Sachs, son 15 yıldaki bütün ekonomik balonlarda yükseliş yaşadı. Milyonların hayatını karartan ??.com balonu?? da, ??emtia balonu?? da, ??konut balonu?? da Goldman Sachs?a yaradı. Bu balonları şişirilmesinde de rol oynadı, sonra patlamasından da en fazla karı elde eden yine bu banka oldu.

Goldman Sachs, deve kuşu gibi. Finansal sistemin içinde hem ticari yatırımcı hem de finans yatırımcısı hem de danışman olarak yer alıyor. Bu da, piyasaları istediği gibi manipüle etmesine imkan veriyor. Ve bir Allah?ın kulu da çıkıp bu ne biçim iş demiyor.

Arlidge, saatlerce konuştuğu Blankfein hakkında, ??Blankfein için sonuçta her şey şu noktaya geliyor; paradan para kazanmanın en kestirme, en iyi ve en güvenli yolunu bulmak. Finans dininin doğmatik bir mümini gibi???

Ve soruyor Arlidge: ??Bu binanın dışında kaldırımda 99 cent?e sosisli sandviç satanı hiç düşünüyor musun??? Blankfein?in dolambaçlı cevabın sonundaki cümleleri kibrin zirvesi; ??Ben sonuçta Tanrının işini yapmaya çalışan bir bankerim. O kadar.??

New York Times, ??Goldman Sachs hakkında açılan davayı yakından izleyin?? diyor

Tabii kii?

Cemal Demir - Haber 7

 

Önceki ve Sonraki Haberler

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.