Aile Şirketlerine “Sistem Bırakın” Çağrısı

Aile Şirketlerine “Sistem Bırakın” Çağrısı

ASKON Adana Şubesi’nin düzenlediği “Aile Şirketlerinde Dönüşüm ve Başarı Hikâyeleri” programında, aile işletmelerinin kurumsallaşması, kuşaklar arası yönetim devri ve aile anayasası ele alındı. Sunar Yatırım Şeref Başkanı Hüseyin Nuri Çomu, babasından devraldığı iş ahlakını ve üçüncü kuşağa yetki devri sürecini anlatırken, Dr. Yılmaz Sönmez’in “Çocuklarınıza ev, araba, tarla ve tapu bırakacağınıza sistem bırakın” sözü programın en çok konuşulan mesajı oldu.

Anadolu Aslanları İş Adamları Derneği (ASKON) Adana Şubesi tarafından 11 Kasım 2026’da Adana Sanayi Kampüsü’nde düzenlenen program, iş insanlarını, hukukçuları, akademisyenleri ve aile işletmelerinin yöneticilerini bir araya getirdi. Sunuculuğunu Yusuf Koçak’ın üstlendiği programda Ortak Akıl Danışmanlık’tan Dr. Yılmaz Sönmez, Sunar Yatırım Şeref Başkanı Hüseyin Nuri Çomu ve Aslan Hukuk’tan Avukat İrfan Aslan konuşmacı olarak yer aldı.

Kur’an-ı Kerim’i Güzel Okuma Akdeniz Bölge birincisi Enes Kranşal’ın tilavetiyle başlayan programda, Adana Sanayi Kampüsü ve Teknokent Müdürü Bora Kocaman da kampüsün çalışmalarını anlattı. Kocaman, Model Fabrika olarak bilinen Yetkinlik ve Dijital Dönüşüm Merkezi’nin yanı sıra Sürdürülebilirlik, Enerji Verimliliği Danışmanlık, Mesleki Gelişim ve Belgelendirme ile Proje Geliştirme ve Dış Ticaret merkezleri aracılığıyla işletmelerin verimliliğine ve rekabet gücüne katkı sunduklarını belirtti.

“Bu emeği geleceğe taşıyacak sağlam bir yapı kurmalıyız”

Açılış konuşmasını yapan ASKON Adana Şube Başkanı Abdulvahap Bilge, aile şirketlerinin sağlıklı biçimde gelecek kuşaklara aktarılmasının ekonomik olduğu kadar toplumsal bir sorumluluk olduğunu vurguladı. Bilge, “Her birinin arkasında bir ailenin alın teri, cesareti ve umudu bulunuyor. Bizlere düşen sorumluluk, bu emeği geleceğe taşıyacak sağlam bir yapı kurmak” dedi.

Aile bağlarını korurken görev ve sorumlulukların netleştirilmesi gerektiğini belirten Bilge, “Genç kuşaklara alan açmak ve tecrübeyle yeniliği aynı masada buluşturmak her zaman kolay kararlar değil. Ancak zamanında konuşulan ve ortak akılla ele alınan meselelerin şirketlerimizin geleceğini güçlendireceğine inanıyoruz” diye konuştu.

Sönmez: “En büyük miras iyi bir sistemdir”

Programın ana konuşmacısı Dr. Yılmaz Sönmez, kuşak çatışmalarının önemli nedenlerinden birinin, kurucuların işletmeyi sistemli bir yapıya dönüştürmeden çocuklarına devretmesi olduğunu söyledi. “Şirket mi devredeceğiz, sistemi mi?” sorusunu yönelten Sönmez, “Sistemsizliği devrettiğiniz zaman çocuk onun içinde kaybolacak, önünü göremeyecek ve umudunu kaybedecek. Sistemi devrederseniz çocuklarınız geleceği okur ve geleceğe koşar” dedi.

Kurucuların yalnızca maddi varlık biriktirmeye odaklanmasının yetmeyeceğini vurgulayan Sönmez, “Çocuklarınıza ev, araba, tarla, kasa ve tapu bırakacağınıza sistem bırakın. Onlar hepsini zaten oluştururlar” çağrısında bulundu.

Sönmez, aile içindeki güvenin kurumsal denetimin yerini almaması gerektiğine de dikkat çekti. Yıllarca raporlama yapılmadığı için iki kardeşin yollarını ayırdığı bir şirketi örnek veren Sönmez, “Denetlemeye ihtiyaç duymadığınız zaman, günün birinde sular geri çekildiğinde suistimallerin ve ihmallerin bedelini ödemek zorunda kalabiliyoruz” uyarısında bulundu. Sönmez’e göre denetim güvensizlik değil, hem şirketin hem de aile üyelerinin haklarını koruyan bir güvencedir.

Hukuki altyapı önceden hazırlanmalı

Avukat İrfan Aslan ise ortaklık yapısının korunması, hisse devirleri, şirket sözleşmeleri ve aile üyelerinin haklarının güvence altına alınması gibi konuları değerlendirdi. Aslan’ın sunumunda, şirketlerin sağlıklı biçimde devredilebilmesi için hukuki altyapının anlaşmazlıklar çıkmadan önce kurulması gerektiği vurgulandı.

Çomu: “Ağaç dalıyla gürler”

Dr. Sönmez’in moderatörlüğünde gerçekleşen söyleşide Hüseyin Nuri Çomu, merhum babası Hacı Nuri Çomu ile 35 yıl yan yana iki odada çalıştığını anlatırken duygusal anlar yaşadı. Çomu, “Keşke rahatsız olsa dahi yan odada olsaydı. Varlığını, en önemlisi duasını yanımda hissetseydim. En büyük özlemim bu” dedi.

Babasının en sık tekrarladığı öğüdün birlik olduğunu belirten Çomu, onun sözlerini şöyle aktardı: “Oğlum, hep bir olun. Bir olursanız güçlenirsiniz. Parçalanırsanız yok olursunuz. Ağaç dalıyla gürler.”

Babasından devraldığı icra yetkisini oğlu Mustafa Nuri Çomu’ya bıraktığını anlatan Çomu, stratejik konularda istişareyi sürdürdüklerini ancak nihai kararların icranın başındaki oğlu tarafından verildiğini söyledi. Çomu, yönetim kurulundaki tecrübesiyle rehberlik ettiğini ifade ederek, yetki devrinin koltuk değişikliği değil, yeni kuşağa duyulan güvenin göstergesi olduğunu vurguladı.

Aile üyelerine de liyakat şartı

Ailenin henüz yazılı bir aile anayasası bulunmadığını ancak babasından kalan güçlü bir değerler sistemi olduğunu belirten Çomu, bu değerleri birlik olmak, birbirine destek olmak, birbirinin hakkını gözetmek ve iyi eğitim almak olarak sıraladı. Yaklaşık yedi-sekiz yıl önce şirket sözleşmesinde pay devirleri, ön alım hakları ve ortakların giriş-çıkışına ilişkin düzenlemeler yaptıklarını aktaran Çomu, aile anayasasının da yazılı hale getirilmesi gerektiğini söyledi.

Aileden olmanın tek başına yönetimde görev almak için yeterli olmadığını vurgulayan Çomu, Sunar Yatırım’daki yaklaşımı şöyle özetledi: “İyi eğitim görmek, dışarıda bir nebze staj yapmak, birikim sağlamak, profesyonellerin emri altında çalışmak ve hak ediyorsa terfi almak.”

Kurumsallaşmanın artık zorunluluk olduğunu belirten Çomu, “Kurumsallaşma işletme kitaplarında birer masal olmaktan çıktı. Üçüncü ve dördüncü kuşağa devredilecek şirketlerde yetki devri, sorumluluk tanımı ve işlerin yazılı yapılması şarttır” dedi. Sürdürülebilirliği ise tek bir soruyla tanımladı: “Bu şirket 30 yıl sonra bensiz var olsun mu, olmasın mı? Olacaksa olması için ne yapıyorum?”

Liderlik anlayışını Jürgen Klopp’a atfedilen bir sözle anlatan Çomu, aynı anda finansçı, mühendis ve satış uzmanı olamayacağını, bu nedenle her alanda kendisinden daha donanımlı profesyonellerle çalışmanın şart olduğunu söyledi.

“Aşırı kâr etme sevdasında olmadık”

Çomu, babasından devraldığı iş ilkelerini koşulsuz müşteri memnuniyeti, başta çiftçi olmak üzere tedarikçileri memnun etmek, çalışanın hakkını alın teri kurumadan vermek ve şirketi yaşatacak kadar kâr etmek olarak sıraladı. “Asla aşırı kâr etme sevdasında olmadık. Asla çok para kazanmadık diye üzülmedik. Ama Cenabı Allah hep bize lütfetti” diyen Çomu, babasının uzun yıllar banka kredisi kullanmadığını, bugünün koşullarında bunu tam uygulayamasalar da borçlanmada ölçülü davrandıklarını anlattı.

Paylaşmanın iş insanları için bir sorumluluk olduğunu vurgulayan Çomu, “Bizler sosyal insanlarız ve paylaşmayı sorumluluk anlayışıyla yerine getirmek mecburiyetindeyiz. Bu da işimizde en büyük motivasyon oluyor” dedi. Çomu, yönetimde aktif görev almayan aile üyelerinin haklarının gözetilmesinin ve şeffaflığın şirket içindeki güveni koruduğunu da sözlerine ekledi.

Soru-cevap bölümünde katılımcılar, genç kuşaklara yönetimde nasıl alan açılacağını ve kurucu kuşakla sağlıklı iletişimin nasıl kurulacağını sordu. Program, konuşmacılara plaket takdimi ve ASKON yönetim kuruluyla hatıra fotoğrafı çekilmesiyle sona erdi.

Programdan çıkan ortak mesaj netti: Gelecek kuşaklara bırakılacak en değerli miras, yalnızca büyümüş bir şirket değil; adil, şeffaf ve sürdürülebilir bir yönetim sistemidir.