Portakal'da Bolluk Var, Fiyat Yok

Portakal'da Bolluk Var, Fiyat Yok

Adana’nın ovalarında sabahın ilk ışıkları toprağı ısıtmaya başlarken, portakal bahçelerine sessiz bir koşuşturma yerleşiyor. Yüz altmış bin dönümlük yeşil denizde işçiler, Navelina ve Fukumoto ağaçlarının dallarından altın sarısı meyveleri özenle koparıyor. Türkiye’nin narenciye ihtiyacının yüzde altmış beşinden fazlasını karşılayan bu topraklarda, bu yıl rekolte beklentisi altı yüz yetmiş bin tona ulaşıyor. Ağaçlar yükünü vermiş, dönüm başına ortalama dört tonluk bir bereket vaat ediyor. Ama bolluk her zaman mutluluk getirmiyor.

Geçen yıl donun vurduğu “yok yılı”nda bahçede kilogramı 27-32 lira arasında el değiştiren portakal, bu yıl 5-7 liraya düştü. Yüksek verim düşük fiyatla buluştu. Sebebi uzaklarda, Karadeniz’in ötesinde. Rusya-Ukrayna savaşı gemi trafiğini kısıtladı; limon ve mandalina gibi portakal da bu sıkışıklığın yükünü taşıyor. Ürünler Rusya ve Ukrayna pazarlarına çoğunlukla tırlarla, sınırlı miktarda gidebiliyor. Mersin ve Samsun’dan haftada bir-iki kez kalkan gemiler yetmiyor.

Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan hasat sırasında durumu şöyle özetliyor: “Bu yıl rekolte yüksek ama savaş yüzünden yurt dışına gidemiyoruz. O yüzden fiyatlar çöktü. Geçen yıl 27-32 liraydı, şimdi 5-7 lira. Giden gemiler yeterli değil.” Doğan, ürünü ağaçta kalan üreticiye kilogram başına 5 lira destek verilmesini istiyor; “Bu çok büyük para değil ama çiftçiyi rahatlatır” diyor. Geçen yıl don yüzünden yok yılı yaşanmış, bu yıl “çok yılı”. Limon ve mandalinada da benzer bolluk var, onlar da aynı ihracat sıkıntısı yüzünden para etmiyor.

İki yüz kırk dönümlük bahçesinde çalışan üretici Vedat Yıldız daha yalın konuşuyor: “Ağaç başı 150-200 kilo alıyoruz. Kilogramı 5 lira. Seneye verim almak için mecburen hasat ediyoruz, ağaçta bırakmak olmuyor. Tüccar 5-6 liraya alıyor ama gemi trafiği kapalı olduğu için onlar da pek rağbet göstermiyor.”

Bahçelerden Adana Halı’ne akan portakallar yurt içi pazarlarda yerini arıyor. Bereketin ortasında üretici, hem bu yılki emeğinin karşılığını hem de gelecek yılın verimini düşünerek dalları boşaltıyor. Savaşın gölgesi Adana’nın altın meyvelerinin üzerine düşmüş durumda. Bolluk var, alıcı az; emek bol, kazanç sınırlı. Portakalın dalından inmesi kolay, ama üreticinin cebine girmesi bu sezon zor.