İmam hatiplerin "Celâl Hoca"sı vefatının 65. yılında anılıyor

İmam hatiplerin "Celâl Hoca"sı vefatının 65. yılında anılıyor
Elinde bazen tebeşir, bazen süpürge vardı. Türkiye'nin ilk imam hatip okulunu kuran Mahmut Celâleddin Ökten, 21 Kasım 1961'de hayata veda etti. Aradan 65 yıl geçti ama emeği hâlâ binlerce sınıfta yaşıyor.

İmam hatiplerin "Celâl Hoca"sı vefatının 65. yılında anılıyor

Elinde bazen tebeşir, bazen süpürge vardı. Türkiye'nin ilk imam hatip okulunu kuran Mahmut Celâleddin Ökten, 21 Kasım 1961'de hayata veda etti. Aradan 65 yıl geçti ama emeği hâlâ binlerce sınıfta yaşıyor.

Bir milletin hafızası bazen kitaplarda değil, sınıflarda saklanır. Mahmut Celâleddin Ökten de hayatını bu sınıflara adadı. Öğrencilerinin dilinde "Celâl Hoca" olarak kalan Ökten, vefatının 65. yılında rahmetle anılıyor.

Trabzon'da başlayan yolculuk

Hikâye 1882'de Trabzon'da başladı. Ökten, din ilimlerinde nesiller boyu isim yapmış Gürcüzâdeler ailesine doğdu ama aile ocağının sıcaklığını uzun yaşayamadı. Dört yaşındayken babası Sâlih Zihni Efendi'yi, kısa süre sonra da annesi Güller Hanım'ı kaybetti. Onu babaannesi büyüttü.

Yetim kalan bu çocuk, küçük yaşta hafızlığını tamamladı. Rüştiyenin ardından Trabzon İdadisi'ne yazıldı, bir yandan da medreseye devam etti. Henüz öğrenciyken dedesi Ömer Feyzi Efendi'nin yerine Trabzon Çarşı Camii'nde imam hatiplik yaptı. Yani daha çocukken hem okul sırasında hem mihrapta bulunuyordu.

İstanbul'da büyük hocaların izinde

1905'te İstanbul'a geçen Ökten, önce Dârülmuallimîn-i Âliye'yi, ardından Dârülfünun Edebiyat Şubesi'ni bitirdi. II. Meşrutiyet'in çalkantılı günlerinde kısa süre Turgutlu'da edebiyat öğretmenliği yaptı, sonra İstanbul'a dönüp yarım kalan tahsilini tamamladı.

Dârülfünun yılları onun fikir dünyasını şekillendirdi. Babanzâde Ahmed Naim, İzmirli İsmâil Hakkı ve Mehmed Âkif gibi isimlerin yakın ilgisini gördü. Arap edebiyatını Ali Fehmi Câbiç ve Şevket Efendi'den okudu. Fatih dersiamlarından Mustafa Âsım ve Muğlalı Ali Rızâ efendilerden de kelam ve fıkıh usulü dersleri aldı.

1912'de İstanbul Sultanisi'ne Arapça öğretmeni olarak atandı. Bilgisi kadar ders anlatışı da dikkat çekti ve kısa sürede adı "Celâl Hoca"ya dönüştü.

Değişen dönemde vazgeçmeyen bir öğretmen

Cumhuriyet'in ilk yılları, onun gibi âlimler için kolay değildi. 1925'te İstanbul İmam-Hatip Mektebi'ne Arapça öğretmeni olarak atandı. Bir süre sonra Tevhîd-i Tedrîsat Kanunu aleyhine konuştuğu iddiasıyla görevden uzaklaştırıldı, soruşturma sonunda görevine iade edildi. Harf inkılabıyla Arapça dersleri kaldırılınca Türkçe hocalığına geçti. Yıllarca İstanbul'un çeşitli okullarında Türkçe, edebiyat, felsefe ve mantık okuttu.

Birçok din âliminin kenara çekildiği o yıllarda Celâl Hoca karamsarlığa düşmedi. Ona göre her zaman ve her şartta yapılabilecek bir iş vardı. 1947'de Vefa Lisesi'nde felsefe öğretmeniyken emekli oldu. Ama asıl eseri henüz önündeydi.

Bir kurstan bir okula

1949'da Maarif Vekâleti İstanbul'da bir imam hatip kursu açtı ve Celâl Hoca'yı müdür ve öğretmen olarak atadı. Kısa sürede bir gerçeği gördü: Sadece pratik bilgi veren kurslar yetmiyordu, bunların orta dereceli okullara dönüşmesi gerekiyordu.

Bu düşünceyle başta Maarif Vekili Tevfik İleri olmak üzere pek çok yetkilinin kapısını çaldı. Müfredatta hem din ilimlerinin hem de fen ve sosyal bilimlerin yer alması için iki cephede birden mücadele etti. Bir yanda yabancı dil, felsefe, sosyoloji, fizik ve kimya derslerine karşı çıkan hocalar vardı. Diğer yanda Arapçanın okutulmasına itiraz edip Kur'an'ın yalnızca Türkçe tercümesinin okutulmasını isteyenler.

Sonunda emeği karşılık buldu. 17 Ekim 1951'de derslere başlayan İstanbul İmam Hatip Okulu'nun ilk müdürü Celâl Hoca oldu. Okulda bazen elinde süpürgeyle temizlik yaptı, bazen tamirata girişti, çoğu zaman da tahtanın başında ders anlattı. İmam hatip okulları fikrinin ilk sahibi ve ilk programlarını hazırlayanlardan biri olarak, bu okulların tarihinde silinmez bir yer edindi.

Yüz defterlik bir hazine

Arapça, Farsça ve Fransızca bilen Celâl Hoca, İslami ilimlerin yanında Batı düşüncesini de yakından takip etti. Beyazıt'taki Soğanağa Camii'nde altı yıl boyunca her cumartesi İmam Gazâlî'nin İhyâ'sını okuttu. İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü'nde iki yıl kelam dersleri verdi. Klasik kelamın, çağın insanına cevap verecek yeni bir ilm-i kelama dönüşmesini arzu ediyordu.

Ancak her kelimeyi tartan, her bilgiyi kaynağında doğrulayan titizliği, eserlerini yayımlamasına engel oldu. Birkaç makalesi dışında basılmış eseri yok. Doğu ve Batı kaynaklarından yaptığı tercümeler ve notlar yaklaşık 100 defteri dolduruyor. Bin cildi aşan kütüphanesini ise Süleymaniye Kütüphanesi'ne bağışladı.

Sade bir hayat, kalabalık bir veda

Bugünün insanının zor hayal edeceği kadar sade yaşadı ama hayatı severdi. Ona göre hayat, meşru sınırlar içinde güzel insanlarla güzel mekânlarda geçirilen güzel zamanlardı. 1956, 1959 ve 1960'ta üç kez hacca gitti. Etrafındaki sevgi ve saygı halkası son nefesine kadar dağılmadı. Celâl Hoca yaşlılığın yalnızlığını hiç tatmadı.

21 Kasım 1961'de vefat eden Mahmut Celâleddin Ökten, Edirnekapı Sakızağacı Şehitliği'ndeki aile kabristanına defnedildi. Ardında bir kitap rafı değil, bir okul geleneği bıraktı.

Kaynak:adanapost

HABERE YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.