İmam-I Azamın Allah'ın Sıfatları Hakkında Görüşü

Kulların fiillerinin değerlendirilmesi, İmam-ı Azam Ebu Hanife'nin yetmiş yaşında hapsedilmesinin ve ölümünün hapishane de olmasının sebebidir. Kur'an -ı Kerim, yani Allah’ın Kelam sıfatı ve hatta bütün sıfatları "Kudret" sıfatının yaratması ile var olmakta diyen dolayısıyla Kudret sıfatı dışında bütün sıfatlarının hadis. Sonradan ekleme olduğunu iddia eden Cehmiye görüşü rağbette idi. İlk Abbasi Halifelerinin resmi görüşü böyle idi. Allah'ın sıfatları zatının ya aynı olur veya gayri olur. Gayri olursa hâdistir. Aynı olursa Allah’ın zatında taaddüt olur. Bu şirk olur diyorlardı. Tabiiki ayetten hadisten kaynaklar ve mantıki deliller ileri sürüyorlardı.

Allah’ın mutlak bir kudret olduğuna ateist Eksistansiyalistler bile inanıyorlar. İmam-ı Azam , "Kur'an mahluk değil, dedi ve onun için hapsedildi", geneli anlatmaz, bir örneği ifade eder.
İmam-ı A'zam, Allah'ın sıfatları zatının ne aynı ne gayridir. Allah’ın ezeli ve ebedi olan vasfıdır dedi. Bu konu tabii Allah'ın Zati sıfatlarını değil subuti sıfatlarını içine alır. İmam-ı Azam bu konuda Hadisçilerin yolunu tercih etti. Bu fikir etrafında Sünnet yolunu aydınlattı ve kırk bin kişilik bir ilmi kültürel organizasyon oluşturdu. İmam-ı Azamın ölümünden on sene geçmeden talebesi İmam-ı Ebu Yusuf, Abbasi Devletinin baş kadısı olacak Cehmiye taraftarları tasfiye olacaktır.

İmam-ı Azamın talebeleri demek Elifba öğrenen öğrencileri demek değildir. İmam-ı azam taraftarları Cehmiye görüşlerinin Hind Felsefesinden neşet ettiğini iddia ediyorlardı. Bazen Yahudi görüşü veya Hristiyan görüşü olarak da sunuluyordu. Aslında Hristiyan Filozoflar, Hazret-i İsa’nın Allah'ın kelim'i olmasını böyle yorumluyorlardı. Urfa felsefe ekolleri ilim adamlarımız tarafından çağımızda yeniden gözden geçirilmelidir.

Hristiyanların Hazret-i İsa'yı haşa ALLAH olarak görmelerini Urfa Felsefe ekolleri böyle yorumluyorlardı.

Konu bir kaç cümle ile geçiştirilecek kadar basit değildir. Onun için irade konusundaki en son akımı Eksistansiyalizmi dile getirdim. İlgi bile görmedi ama önemlidir.

Bu anlattıklarımı alfabe harfleriyle sıralamış olsaydım, daha "a" maddesinde olurdum. Kırk kapıdan geçip konuya ondan sonra girebileceğim. Belki de sadece kenarında dolaşacağım.

İrfan Küçükköy Hoca