Asırlık ikizler hâlâ nesillerin yolunu aydınlatıyor

Asırlık ikizler hâlâ nesillerin yolunu aydınlatıyor

Sultan II. Abdülhamid döneminde öğretmen yetiştirmek için yükselen ikiz binalar, savaşa, bombardımana ve depreme rağmen 1882'den bu yana Adana'da nesillerin yolunu aydınlatıyor.

Adana'nın Seyhan ilçesine bağlı İstiklal Mahallesi'nde, yaklaşık 20 dönümlük bir bahçenin ortasında birbirine ayna tutan iki yapı duruyor. 1882'de inşa edilen bu iki katlı ikiz binalar, bir asrı aşkın süredir isim, kademe ve öğrenci değiştirse de aynı görevi sürdürüyor: yeni nesiller yetiştirmek. Anadolu Ajansının "Asırlık Mektepler" dosyasında yer alan binalar, bugün Adana Erkek Anadolu Lisesi ile İhsan Sabancı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesine ev sahipliği yapıyor.

Abdülhamid döneminden kalma ikiz binalar asırdır öğrenci yetiştiriyor...

Hikâye, Osmanlı Devleti'nin erkek öğretmen yetiştirmek için kurduğu Darülmuallimin ile başladı. Ortalarında bir süs havuzu bulunan binalar, toplam 18 dersliğin yanı sıra laboratuvar, yatakhane ve kütüphaneyle döneminin donanımlı eğitim yuvalarından biriydi. Birinci Dünya Savaşı yılları ise bu sükûneti bozdu. Seyhan Nehri kıyısındaki binası askeri karargâh ve malzeme deposuna dönüştürülen Adana Sultanisi'nin öğrencileri de ikiz yapılara sığındı.

Havuz başında yarım kalan bir sohbet

15 Temmuz 1917'de gökyüzünden gelen İngiliz savaş uçakları binaları bombaladı. Havuzun kenarında sohbet eden öğretmen İbrahim Bey ile iki öğrencisi, o gün şehit düştü. Okulun tarihine kanla yazılan bu satır, binaların yalnızca bir eğitim mekânı değil, aynı zamanda bir hafıza mekânı olduğunu da hatırlatıyor.

Savaşın ardından Sultani eski binasına dönerken ikiz yapılar Muallim Mektebi olarak öğretmen yetiştirmeye devam etti.

Bir binada iki okul, iki okulda tek miras

1932'de Adana Kız Lisesi'nin kurulmasıyla Sultani, Adana Erkek Lisesi adını aldı ve nehir kıyısından yeniden ikiz binalara taşındı; Muallim Mektebi ise başka bir yere nakledildi. Bahçeye yeni binalar eklenip derslik sayısı artırıldıktan sonra, 1960'ta yapılardan biri Adana Erkek Lisesi'ne, diğeri Çukurova Ortaokulu'na verildi. Uzun yıllar ortaokula hizmet eden bina, önce Güzel Sanatlar Lisesi'ne, ardından İhsan Sabancı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ne tahsis edildi.

Depremin açtığı yara

Asırlık duvarların sınavı bitmedi. Adana Erkek Anadolu Lisesi'nin kullandığı tarihi bina, 6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından hasarlı bulunarak eğitime kapatıldı. Restorasyonun tamamlanmasının ardından binanın yeniden öğrencilerle buluşması planlanıyor.

Kürsüde Ataç, sıralarda Orhan Kemal

Bu sınıflarda bir dönem Nurullah Ataç ders anlattı; "Bayrak" şiirinin şairi Arif Nihat Asya öğretmenlik yaptı. Sıralardan ise edebiyattan sanata, bilimden siyasete uzanan bir kuşak yetişti: Orhan Kemal, İlhan Selçuk, Turhan Selçuk, Yılmaz Güney, Ruhi Su, Mustafa İnan, Demirtaş Ceyhun, Hasan Hüseyin Korkmazgil, Aytaç Arman, Ali Özgentürk, Faruk Tınaz, Hakkı Bulut, Murat Kekilli ve Nihat Ziyalan bunlardan yalnızca birkaçı.

Okulda 25 yıldır resim öğretmenliği yapan Hacı Mehmet Balcı, ikiz yapıların kentin eğitim tarihinde ayrı bir yeri olduğunu söylüyor. Lise sayısının az olduğu yıllarda başka kentlerden öğrencilerin buraya geldiğini anlatan Balcı, mezunlar arasında 50. Hükümet döneminde görev yapan Devlet Bakanı Bekir Sami Daçe, Kültür Bakanı Timurçin Savaş ve Devlet Bakanı Esat Kıratlıoğlu ile AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik'in de bulunduğunu belirtiyor.

"Birçok ünlü mezunumuz var" diyen Balcı'nın sözleri, aslında binaların kendisinin anlatabileceği bir hikâyenin özeti: Savaş gördüler, bomba gördüler, deprem gördüler; ama her seferinde kapılarını yeniden öğrencilere açtılar.