TDK ’ya göre ön Yargı’nın tanımı şudur: “Bir kimse veya bir şeyle ilgili olarak belirli şart, olay ve görüntülere dayanarak önceden edinilmiş olumlu veya olumsuz yargı, peşin yargı, peşin hüküm, peşin fikir”.

Günlük hayatta seçimlerimizden, verdiğimiz kararlara kadar farkında olmadan önyargılarımızın etkisi altında kalabiliyoruz.

Önyargıların oluşmasında kişinin zihinsel, bilişsel yeteneğinin düşük veya yüksek olması bir şeyi değiştiriyor mu acaba?

Bu konuda araştırma yapan Tilburg Üniversitesi’nden Mark Brandt, insanların bilişsel kabiliyetleri ile önyargıları arasındaki ilişkiyi temel alarak bir bağlantı kurmaya çalışmışlar. The College of New Jersey’den Jarrett Crawford’ı da yanına alarak, ABD’de 5914 kişiden veri alarak araştırmalarını yürütmüş. Bu veriler arasında sözlü yetenek ve 24 farklı grup açısından önyargılar da ele alınmış.

Sonuçta bilişsel yetenek düşük de olsa yüksek de olsa bir şey fark etmiyormuş. Ön yargılı olan yine önyargılı kalıyormuş. Tek fark ise, ön yargılı olunan gruplar.

Bir bilgeye sormuşlar: “Efendim, dünyada en çok kimi seversiniz? “Terzimi severim," diye cevap vermiş. Soruyu soranlar şaşırmışlar: “Aman üstat, dünyada sevecek o kadar çok kimse varken terzi de kim oluyor da nereden çıktı?

Neden terzi?

Bilge, bu soruya da şöyle cevap vermiş: “Dostlarım, evet ben terzimi severim. Çünkü ona her gittiğimde, benim ölçümü yeniden alır. Ama diğer insanlar öyle değildir. Bir kez benim hakkımda karar verince, önyargıda bulununca ölünceye kadar beni hep aynı gözle görürler ”demiş.

Önyargıyı ne kadar da güzel özetlemiş değil mi sevgili dostlar.

Peki, şöyle bir düşünün bakalım çevrenizde iletişim içerisinde bulunduğunuz insanlardan sizinde bu şekilde değerlendirdiğiniz insanlar var mı acaba?

Önyargı gözlüğümüzü çıkarmadan hiç bir olaya doğru bakamıyoruz. Önyargılar algılarımızı, âdeta bizleri esir alıp sınırlandırıyor. Günümüzde görsellik ön plana çıktığı için, yani akıl göze indiği için gördüklerimiz üzerinden insanları değerlendirmeye çalışıyoruz. Resmin bütününü algılamayıp parçalar üzerinde odaklanıyoruz. Onun için önyargılar bazıları için adeta peşin hüküm vermeye dönüşebiliyor. İnsan ön yargılarından kaçamıyor. Özellikle belli bir grubun içine mensup olduğumuzda, bulunduğumuz gruba mensup olmayan insanlara karşı yaklaşımımız ön yargılı olabiliyor.

Ön yargılardan uzak mutlu bir hayat dileğimle

Kalın Sağlıcakla.

Sait ÖZDEMİR

Uzman Psikolojik Danışman

www.saitozdemir.net