Mizahın izahı olmaz

Bir gün Nasrettin Hoca’ya sormuşlar: Hocam eski ayları ne yapıyorlar? Hoca, böyle bir soruyu sorana karşı akli ve mantıki cevabın verilemeyeceğinin bilincinde olduğundan dolayı şu cevabı vermiş: Kırpıp kırpıp yıldız yapıyorlar. Hocanın akıl ve mantıkla izah edilemeyen şeylere karşı verilebilecek en makul cevabı onu espriyle karşılayıp gırgıra almasıdır. Bu durum, milletimizin nezdinde, “İzahı olmayan şeylerin mizahı olur.” şeklinde ifade edilmektedir.

Fıkralarını dinleyip de gülmeyen yoktur. Klasik söylemle yüzyıllardır hem güldürmüş hem de düşündürmüştür. Mizahın dünyanın en iyi iletişim araçlarından birisi olduğunu bilgeliğiyle bizlere kanıtlamıştır. Fıkralarında kimi zaman şark kurnazlarına, kimi zaman zekâsını kötü yolda kullananlara, kimi zaman da otoriteye göndermeler yapmıştır. İnsanları güldürerek de bazı şeylerin eleştirilebileceğini anlatmıştır.

Mizah, sadece eğlenmek ya da başkalarını güldürmekten ibaret değildir. Duyguları düzenleyen, sosyal bağları güçlendiren ve psikolojik dayanıklılığı artıran işlevsel bir araçtır. Gülen bir kişide stres hormonları azalır. Bu nedenle çeşitli psikiyatrik hastalıkların tedavisinde “Kahkaha Terapileri”nin etkisi araştırılmaktadır.

Mizah hızlı olumlu duygusal değişiklikler meydana getirir ve kişinin olumsuza odaklanmasını engeller. Barışçıl mizah baş etme becerilerini kuvvetlendirir, sosyal bağlar kurmayı kolaylaştırır, duygu ve düşünceleri ifade etmeyi kolaylaştırır, zor olanı kabullenme konusunda yol gösterir.

Beyninizin yükünü kahkaha ile hafifletin diyor uzmanlar. Dilimize yerleşen “Bir kahkaha bir kalem pirzola” deyimi aslında bu gerçeği yansıtmaktadır.

Mizah, toplumsal bilinç oluşturmak adına en önemli iletişim araçlarından biridir. Bazen gerçekleri doğrudan söylemek yerine espriyle karışık anlatmak daha etkilidir.

Mizah, eğlenceli veya komik olanı algılama, keyif alma veya ifade etme yeteneğidir. Bir şeyler ters gittiğinde öfkelenmek yerine, durumun komik yönünü arayıp işi gırgıra vurmaya çalışırız. Bu, gerginliği azaltır ve olayları doğru perspektifte tutar. Bir görev sıkıcı hale geldiğinde mizah bize enerji verebilir. Mizah, en kötü durumları bile katlanılabilir hale getirebilir. Mizah, günlük yaşamın bir aracıdır ve bireyin ruh sağlığı üzerinde olumlu veya olumsuz bir etkiye sahip olabilir. Mizah, kişinin farkında lığını da ortaya koyar. Bu bakımdan bireyin hayatın eğlenceli ve olumlu yönlerini görebilmesinde yarar sağlar. Ayrıca kişinin kaygı düzeyini ve stresini alt seviyeye çeker.

Son söz olarak hocanın bir fıkrası ile bitiriyorum. Bir gün köyde bir grup adam toplanmış sohbet ediyorlarmış. Önce havadan sudan sohbet etmişler. Konu sonunda sıcak ve soğuğa gelmiş ve içlerinden birisi: Şu insanoğlu haline şükretmesini hiç bilmez; kışın soğuktan, yazın sıcaktan yakınırlar, demiş. Konuşmaya kulak misafiri olan Hoca:
Öyle deme cahil adam, bak bahara kimsenin bir şey dediği var mı? demiş.

Kalın sağlıcakla

Sait ÖZDEMİR