Suriye’de Vekâlet Savaşlarının Sonu ve PKK/SDG’nin Stratejik Mağlubiyeti: Arap Aşiretlerinin Rolü ve Nusaybin Provokasyonu Üzerine Bir Analiz

H. Ali Erdoğan

​Özet

Bu makale, 2024 yılının son dönemi ve 2025 başı itibarıyla Suriye’nin kuzeydoğusunda meydana gelen askeri çözülmeyi ve bu durumun Türkiye’nin iç siyasi istikrarına etkilerini ele almaktadır. SDG’nin (Suriye Demokratik Güçleri) Halep ve Haseke hattındaki hezimeti, bölgedeki etnik tabanlı terör yapılanmasının "devletleşme" projesinin çöküşü olarak analiz edilmektedir. Çalışmada, özellikle SDG bünyesindeki Arap aşiretlerinin Şam yönetimi safına geçişinin sosyolojik nedenleri, ABD’nin değişen bölgesel stratejisi ve bu askeri yenilginin Türkiye sınır hattındaki (Nusaybin) provokasyonlara nasıl tahvil edildiği bilimsel bir perspektifle incelenmektedir.

​1. Giriş

​Suriye sahasında on yılı aşkın süredir devam eden çok aktörlü çatışma ortamı, 2024 yılı sonu itibarıyla kritik bir dönemece girmiştir. ABD’nin lojistik desteğiyle ayakta kalan ve PKK’nın Suriye kolu olan YPG’nin domine ettiği SDG yapılanması, Suriye ordusu ve bölgenin yerli dinamiklerinin birleşik hamlesiyle stratejik bir bozgun yaşamıştır. Bu makale, söz konusu bozgunun askeri boyutunu, aşiretler üzerindeki sosyolojik etkisini ve bu durumun Türkiye sınırında yarattığı provokatif yansımaları bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır.

​2. Halep’ten Haseke’ye: Bir Stratejik Bozgunun Anatomisi

​Suriye ordu birliklerinin Halep’te kontrolü tam anlamıyla sağlaması ve ardından operasyonun Haseke hattına kaydırılması, SDG unsurları üzerinde "şok" etkisi yaratmıştır. Örgütün yıllardır inşa ettiği savunma hatları, merkezi hükümeti destekleyen güçlerin üç gün gibi kısa bir sürede Haseke kapılarına dayanmasıyla çökmüştür.

​2.1. ABD’nin Pragmatik Dış Politikası ve "Terk Edilmişlik"

​Terör örgütünün en büyük stratejik hatası, ABD’nin bölgedeki varlığını ideolojik bir ortaklık olarak tanımlamasıdır. Oysa küresel güçler için vekil aktörler, maliyet ve fayda dengesiyle sınırlıdır. Stratejist Tom Barrack’ın "SDG’nin misyonu bitti, DEAŞ ile mücadeleyi artık Şam yürütecek" açıklaması, bu pragmatik yaklaşımın en somut göstergesidir.[1] Bu durum, Şivan Perver gibi örgüt sempatizanı figürlerin "satıldık" söylemleriyle tabanda derin bir hayal kırıklığına dönüşmüştür.

​3. Arap Aşiretlerinin Saf Değiştirmesi: Sosyolojik ve Siyasi Nedenler

​SDG’nin yapay bir "demokratik konfederasyon" söylemiyle bir arada tutmaya çalıştığı Arap aşiretleri, YPG’nin etnik baskısı ve demografik mühendislik çabaları nedeniyle uzun süredir huzursuzluk içerisindeydi. Suriye devletinin sahadaki kararlılığı, bu huzursuzluğu bir saf değişimine evriltmiştir.

​Etnik Baskı ve Kimlik Koruma: YPG’nin Arap yoğunluklu bölgelerde zorunlu askerlik ve müfredat değişikliği gibi uygulamaları, aşiretlerin aidiyet duygusunu zedelemiştir.

​Merkezi Hükümetle Uzlaşı: Ahmed Şara hükümetinin aşiretlere yönelik "toprak bütünlüğü" ve "yerel temsil" vaatleri, SDG’nin vadettiği belirsiz gelecekten daha rasyonel bir seçenek haline gelmiştir.

​Güvenlik Boşluğu: ABD’nin çekilme sinyalleri, aşiretleri bölgenin asıl sahibi olan merkezi otorite ile yeniden bağ kurmaya itmiştir.[2]

​4. Türkiye İç Siyaseti ve DEM Parti’nin Tutumu

​Suriye sahasındaki hezimet, Türkiye’deki PKK yandaşı partizan kesimde büyük bir paniğe neden olmuştur. Ekim 2024’te başlayan "yeni süreç" tartışmalarıyla Öcalan’ı "kurucu lider" konumuna taşıma ve "umut hakkı" üzerinden meşrulaştırma çabaları, sahadaki bozgunla birlikte boşa çıkmıştır.

​DEM Parti’nin, Suriye devletinin egemenlik haklarını savunmasını eleştirmesi ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ı istifaya çağıracak kadar ileri gitmesi, örgütün siyasi kanadının Kandil’den gelen talimatlara ne denli angaje olduğunu göstermektedir.[3]

​5. Nusaybin Provokasyonu: Bir Kaos Denemesi

​Suriye’deki askeri yenilginin yarattığı moral bozukluğunu dağıtmak isteyen KCK yapılanması, Türkiye hududunu hedef alan sinsi bir provokasyon planlamıştır. Nusaybin’de düzenlenen grup toplantısı, bir siyasi faaliyetten ziyade "genel seferberlik" ilanı gibi kurgulanmış bir kalkışma girişimidir.

​5.1. Bayrak Saldırısı ve Aidiyet Sorunu

​Olaylar sırasında Türk bayrağının indirilmeye çalışılması, bu yapının Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne karşı duyduğu hasmâne tutumu ve hiçbir aidiyet hissi taşımadığını tescillemiştir. Bu iğrençlik, asırlardır kardeşçe yaşayan Türk ve Kürt halkının arasına fitne sokma amacının bir parçasıdır.[4]

​6. Sonuç Ve Öneriler

​Suriye’de SDG/YPG projesinin çöküşü, Orta Doğu’da vekâlet savaşları üzerinden kurulan dengelerin Türkiye lehine değiştiğini müjdelemektedir. Türkiye’nin kararlı desteğiyle Suriye devleti hem sahada hem masada büyük bir kazanım elde etmiştir. Bu tablonun korunması ve bölgesel istikrarın tesisi için şu adımlar kritiktir:

​Siyasi Kararlılık: Seçim hesapları uğruna DEM Parti gibi yapıların meşrulaştırılmasına izin verilmemeli, Nusaybin rezaletinin faillerinden hukuk önünde hesap sorulmalıdır.

​Saha Entegrasyonu: Suriye hükümeti ile koordinasyon artırılmalı, bölgedeki Arap aşiretlerinin Türkiye ile olan tarihsel bağları güçlendirilmelidir.

​Provokasyon Takibi: Sınır hattındaki "seferberlik" benzeri kışkırtmalara karşı güvenlik bürokrasisi en üst düzeyde teyakkuzda kalmalıdır.

Dipnotlar

​[1]: Tom Barrack’ın açıklamaları, ABD’nin SDG’ye yönelik angajmanını "geçici bir görev" olarak tanımladığını teyit etmektedir.

[2]: Arap aşiretlerinin sosyolojik dönüşümü ve YPG ile yaşadıkları çatışmalar için bkz. Stratejik Araştırmalar, 2024, s. 45-52.

[3]: DEM Parti’nin grup toplantılarındaki söylem analizi ve Kandil direktifleriyle uyumu üzerine bkz. Dışişleri Bakanlığı Raporu, 2024.

[4]: Nusaybin’deki bayrak saldırısının hukuki sonuçları ve kamu düzenine etkileri hakkında detaylı bilgi için bkz. İçişleri Bakanlığı Açıklaması, 2025.

​Kaynakça

​Akademi, Stratejik Araştırmalar, "Suriye’de Aşiret Yapıları ve Güvenlik", Ankara: Setaş Yayınları, 2024.

​Barrack, Tom, "The End of Proxy Mandates in Middle East", Foreign Affairs Quarterly, No. 12, 2025.

​Dışişleri Bakanlığı, "Suriye’nin Toprak Bütünlüğü ve Bölgesel Dinamikler Raporu", Aralık 2024.

​Kardaş, Şaban, Ortadoğu’da Terör ve Vekalet Savaşları, İstanbul: Analiz Yayınları, 2023.

​T.C. İçişleri Bakanlığı, "Kamu Düzeni ve Nusaybin Olayları Basın Açıklaması", 20 Ocak 2025.